Wat de nazi’s LATER met de gevangenen hebben gedaan, is ondragelijk…

Ze werd gearresteerd omdat ze weigerde een Joods gezin te verraden dat elkaar in een kelder omhelsde. Ze was twintig jaar oud. Ze hield van de poëzie van Rimbaud en speelde viool. Ze droomde ervan na de oorlog naar Italië te reizen. Dat is haar nooit gelukt. Ze stierf in die cel, drie dagen nadat ze haar naam erin had gekerfd. Maar die naam leeft voort, en vandaag de dag is het alles wat er van haar over is.

Ondanks alles blijven sommige elementen bestaan, niet omdat ze gespaard zijn, maar omdat hun lichamen bewaard zijn gebleven door een daad van vriendelijkheid. Toen de soldaten in 1944 werden geëvacueerd, ging het spoor van de vrouwen in hun leven verloren. Ze werden overgebracht naar andere kampen, waar ze verdwenen in de chaos van het einde van de oorlog. Vergeet niet om 1945 te bekijken.

Anderen stierven kort daarna, gebroken en geestelijk gestoord. Als je niet weet wat je moet doen, kun je het ook niet aan iemand vertellen die je niet kan vertellen wat je moet doen. Want wie zou hen vertrouwen? De naoorlogse samenleving heeft geen apparaten met stekkers voor gruwelen. Mensen die zichzelf willen heropbouwen, vergeten en verdergaan.

En de vrouw die deze kampen uitbuitte, droeg onverdiende schaamte met zich mee. Schaamte opgelegd door een wereld die liever reageerde. Daarom zwegen ze. Ze begroeven hun herinneringen, maakten de balans op en bouwden hun leven opnieuw op. Maar wonden helen nooit. En de vraag die niemand durfde te horen was: “Hoeveel van dit soort plekken bestonden er nog meer?” Wil je iets weten over zoetheid? Het antwoord is angstaanjagend.